takdir teşekkür hesaplama

ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ

sponsorlu bağlantılar


ÖĞRENME PSİKOLOJİSİ

DERS PLANI
 ÖĞRENMENİN TANIMI
 ÖĞRENMENİN 3 BOYUTU
 EDİNİLMİŞ DAVRANIŞ- DOĞUŞTAN GETİRİLEN DAVRANIŞ
 ÖĞRENMENİN BİYOLOJİK TEMELİ
 ÖĞRENMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER
 ÖĞRENENDEN KAYNAKLANAN FAKTÖRLER
 MATERYALDEN KAYNAKLANAN FAKTÖRLER
 ÖĞRETENDEN KAYNAKLANAN FAKTÖRLER
 ÖĞRENME ORTAMINDAN KAYNAKLANAN FAKTÖRLER


 BİLİŞSEL ÖĞRENME-DAVRANIŞÇI ÖĞRENME
 BİLŞSEL ÖĞRENME İLE DAVRANIŞÇI ÖĞRENME ARASINDAKİ FARKLAR
 BİLİŞSEL ÖĞRENME SÜREÇLERİ
 ÖĞRENME TÜRLERİ
 GİZİL
 DENEME-YANILMA
 SÖZEL
 PSİKOMOTOR
 PROGRAMLI ÖĞRENME
 KAVRAYIŞ YOLUYLA


 ÖĞRENME KURAMLARI
 KLASİK KOŞULLANMA
 EDİMSEL KOŞULLANMA
 BİTİŞİKLİK KURAMI
 BAĞLAŞIMCILIK KURAMI
 GESTALT KURAMI
 İŞARET KURAMI
 SOSYAL ÖĞRENME KURAMI
 BİLGİYİ İŞLEME KURAMI

 Öğrenme: Yaşantı sonucu kazanılan nispeten kalıcı izleri olanlar davranış değişikliğidir
 Öğrenme olması için davranış değişikliğinin kalıcı olması gerekir. İlaç alındığında, sarhoşken vb yapılan davranışlar öğrenme değildir.
 Öğrenmede davranışa dönüşebilme potansiyeli olmalı
 Öğrenip öğrenmediğini davranış ortaya çıkarma ile anlıyoruz.
 Psikolojide öğrenme çok önemlidir.

 Çevre + Kalıtım + Zaman faktörleri
 Öğrenme olabilmesi için 
 yaşantı yolu ile olacak, 
 kalıcı olacak, 
 davranış değişikliği olacak.
 İyi davranışların yanında kötü davranışlarıda öğreniyoruz 

 Edinilmiş davranış: Öğrenme sonucu ortaya çıkanlar
 Doğuştan getirilen davranış:
 REFLEKS:Ani ve irade dışı tepkiler
 İÇGÜDÜ:Türe özgü, bir türün bütün bireylerinde gözüken davranış örüntüleri
 Arıların bal yapması
 İpek böceğinin kozası
ÖĞRENMENİN BİYOLOJİK TEMELİ
 Sinir sistemi: Organizmanın çevresiyle ve alt sistemler arasındaki etkileşimini sağlayan bütünleştirici sistem
 Nöron: Sinir hücresi
 İnsan 10 milyar nöronla doğar Nöronlar büyür ve aralarındaki bağ çoğalır.
 Nöronlar ölünce yenilenmez
 Öğrenme; beyinde birtakım kimyasal, elektriksel değişiklikler ve sinir sisteminde yeni sinaptik bağlar kurulması
Sinir sistemi

 1-Merkezi sinir sistemi
 2-Çevresel sinir sistemi
 a-Somatik sinir sistemi
 b-Otonom sinir sistemi






BEYİN
 Balıklarda beyin çıkarıldığında yaşar
 Kurbağalarda çıkarıldığında yaşar ve yavrular, hareket eder ama yolunu bulamaz, yeni şeyler öğrenemez
 Güvercinlerde beyincik çıkartıldığında ölmez, verdiğinizde yer, müdahale edildiğinde hareket eder
 Köpeğin beyni çıkartıldığında ölmez ama sahibini ve düşmanını tanıyamaz
 İnsan ölür




Beyin lobları ve işlevleri
 1-Frontal lob: Konuşma merkezi, ağrı gibi bazı duyguları algılamada etkili, duyguları birleştirip, bütünleştirici görevi var
 2-Temporal lob:İşitmeyi sağlar, korku duygusu üzerinde etkili
 3-Parietal lob: Duyu ve hareket merkezi
 4-Oksibital lob: Görme ve ışık merkezi
CEREBRAL CORTEKS
 Beyin kabuğu, zarı
 İnsan davranışlarını kontrol eder, algılama, öğrenme, hatırlama, düşünme, heyecan, bilinçlilik ve kişilik bütünlüğü vb fonksiyonları ifade eder.
ÖĞRENMEYİ ETKİLEYEN FAKTÖRLER
 Öğrenenden Kaynaklanan Faktörler
 Zekası
 İlgi ve yetenekleri
 Bireyin öğrenme halindeki durumu 
 İhtiyaçlar
 Öğrenenin öğrenme sırasındaki kaygı düzeyi
 Yaş
 Öğrenin algılayış biçimi 
 Öğrenenin eski bildikleri

 Öğretilen Materyalden Kaynaklanan Faktörler
 Öğrenilen materyalin kişi için çekici olup olmadığı
 Uzun veya kısa olması
 Materyalin netliği, açıklığı, basitliği
 Gereksinime uygun olması
 Ders materyalinin anlatılış biçimi

 Öğretenden Kaynaklanan Faktörler
 Öğretenin ayrıntıya kaçmadan yalın net ve öz anlatılması
 Öğrenenin düzeyine uygun olması
 Öğreten yansız olmalı
 Öğretenin konusuna hakim olması

 Öğrenme Ortamından Kaynaklanan Faktörler
 Sesli ortam
 Havanın sıcak veya soğuk olması
 Kalabalık
 Işık
 Öğretmenin hazırladığı psikolojik ortam

 Davranış: Çeşitli uyarıcılara tepki gösteririz. Bu tepkilerin eyleme dönüşmesi davranıştır.
 Davranışların hepsini gözleyemeyiz. Acıyı göremeyiz ama acı karşısında bireyin yaptığı davranışı gözleyebiliriz. 
 Hayal kurmada bir davranıştır.
 Uyarıcı: Organizmayı harekete geçirebilecek olan her tür olay iç ve dış kaynaklı olabilir.Uyarıcıların anlamı kişiden kişiye değişebilir.
 Niçin davranışçı kuram deniyor? Çünkü sırf gözlenebilen davranışlarla ilgilendiği için
BİLİŞSEL ÖĞRENME
 Biliş: İnsan zihninin kendisini ve dış dünyayı algılamasını sağlayan zihinsel işlemlerin tümü
 Bilişsel yaklaşıma göre öğrenme; insanın dünyayı anlama çabasının ürünüdür.
 Algılama, işleme,kodlama,depolama, hatırlama

Bilişsel Öğrenme Süreçleri
 1-Bilişsel süreçler algı, dikkat, yorumlama, anlama, hatırlama gibi içsel durumları ifade eder.
 2-Bireyler öğrenme sürecinde aktiftirler
 3-Öğrenme zihinsel bağlantıların oluşturulmasıdır
 4-Bilgi örgütlenir

DAVRANIŞÇI YAKLAŞIMLA BİLİŞSEL GELİŞİM FARKLARI
 1-Davranışçılar; davranışa neden olan ve davranışı takip eden sonuçları ele alır
 Bilişselciler; uyarıcının algılanmasından, içsel süreçlere ve öğrenmeye etki eden bireysel özelliklerle ilgilenir
 2-Davranışçılar; davranış öğrenilir
 Bilişselciler; bilgi öğrenilir, bilgi davranışı ortaya çıkarır


 3-Davranışçılar; pekiştireç davranışı pekiştirir
 Bilişselciler; içsel pekiştireçleri vurgular, dışsal pekiştireçler davranışın doğruluğunu test etmeye yarar
 4-Davranışçılar, basit davranışları açıklar
 Bilişselciler karmaşık davranışları açıklar


BİLİŞSEL ÖĞRENME TÜRLERİ
 1-GİZİL ÖĞRENME 
 Farkında olmadan öğrenme, öğrenme amacı yok
 Bilişsel haritalar; bireyler fiziksel çevreleriyle ve nesnelerin yerleriyle ilgili olarak zihinlerinde bir harita oluştururlar ve bunun farkında olmazlar
 Yeni gidilen ortamlarda, şehirde şaşırmalar, henüz bilişsel harita oluşturulmamasıyla açıklanır
 Bilişsel harita için çaba oluşturulmaz

 2-DENEME YANILMA YOLUYLA ÖĞRENME
 Birey pronlem karşısında olası çözüm yolları üretir, denemeler yapar
 Bu davranışlardan sonuca götürenler öğrenilir diğerleri söner
 Bu tür öğrenme problemle ilgili önbilgiler olmadığında yapılır
 Anahtarlık örneği

 3-SÖZEL ÖĞRENME
 Okulda özellikle, ezberleme 
 Sözel bilgiler çabuk öğrenilir çabuk unutulur
 Tekrar önemli; yoğun ve aralıklı tekrar
 Sözel bilgilerin öğrenilmesinde kullanılan bellek destekyicileri; görsel bellek destekleyicileri(fatih örneği) ve sözel bellek destekleyicileri (Kısaltma tekerleme, şiir, ilk harfler vb)


 4-PSİKOMOTOR ÖĞRENME
 Duyu organları, zihin ve kasların birlikte kullanıldığı öğrenme
 Basketbol, futbol, keman çalma
 Koordineli beceri gerektirir.
 Bu tür öğrenmelerde model alma-pekiştireç-tekrarlama
NORMAN
 Acemi ve profesyoneli ayıran özellikler
 1-Rahatlık
 2-Otomatiklik
 3-Zihinsel çaba
 4-Stres
 5-Bakış açısı

 5-PROGRAMLI ÖĞRENME
 Kendine uygun materyalleri vardır
 Bireysel öğrenmeyi sağlar
 Temel öğesi öğrencinin kendi kendine öğrenmesini sağlayan materyallerdir
 Küçük adımlarla, ünitelerle sağlanır, sınırlar belirlenir

 PRG ÖĞR İLKELERİ
 1-Hedef belirlenir
 2-Problemler öğrenci düzeyine uygundur
 3-Basitten karmaşığadır (Materyal)
 4-Pekiştirmeler verilir (Hataları azaltmak için)
 5-Anında geribildirim verilir
 6-Küçük parçalara bölünür
 7-Birey etkindir


 6-KAVRAYIŞ YOLUYLA ÖĞRENME
 Bireyin sahip olduğu bilişsel yapılarla, geçmiş yaşantıları rol oynar
 Arşimed, Newton
 Karmaşık öğrenmeler bazen içgörü yoluyla aniden oluşur
 Cümle metodu, öğrencileri bütünsel tanıma
ÖĞRENMEYİ AÇIKLAYAN KURAMLAR
KLASİK KOŞULLANMA


KLASİK KOŞULLANMA
 Klasik koşullanma ile öğrenme çok azdır. (insan davranışlarında)
 Koşulsuz Uyarıcı: Bireyde refleks tepki uyandırmak için hiçbir öğrenme yaşantısına gereksinimi olmayan uyarıcıdır. (refleks tepkiye yolaçan uyarıcıdır)
 Bu tip refleks tepkilerin sayısı azdır. 
 Nötr Uyarıcı: Koşulsuz tepkiye yol açmayan uyarıcı
 Nötr uyarıcı koşulsuz tepkinin habercisi
 Bu tür öğrenmeler daha çok hayvanlarda görülür.
 Klasik koşullanma yoluyla öğrenmede, öğrenilmiş bir tepki, koşulsuz uyarıcı, koşulsuz tepki olacak.




 Nötr uyarıcı-------Koşulsuz uyarıcı------Koşulsuz tepki  
 (bir zaman sonra çıkarılacak)
 TEKRAR
 Sönme olayının gerçekleşmemesi için arada koşılsuz uyarıcı yine verilir.
 Nötr uyarıcı bir zaman sonra koşullu uyarıcı oluyor. Koşulsuz tepkide koşullu tepki oluyor.
 Bazı korkuların, kaygıların, fobilerin temelinde bu öğrenme olabilir.
 Korku koşullanmasına tek bir yaşantı yetiyor.

 Genelleme: Benzer uyarıcılara aynı tepki verme
 Klasik koşullanmada genelleme ve ayırt etme var. 
 Ayırt edici uyarıcı: Nötr uyarıcıdan başka uyarıcıya tepki vermeme
 Kendiliğinden geri gelme: Sönmüş davranışlar için şartlı uyarıcı bir süre ortadan kaldırılırsa, ve bir aradan sonra yeniden verilirse davranış bir miktar ortaya çıkar
 Öğrenilmiş çaresizlik
 Sistematik duyarsızlaştırma

EDİMSEL ÖĞRENME
EDİMSEL ÖĞRENME
 Edim : En küçük davranış birimi
 Davranışlarımızın çok büyük bir kısmı edimsel öğrenme ile oluyor.
 Edimsel öğrenmede bir amaç hedef var
 Davranış-----Sonuç
 Sonuç yine davranışımızı etkiler. Sonuç davranışın tekrar yapılıp yapılmamasını etkiler.

 Edimsel koşullanma: Eğer yapılan bir davranış sonuçları tarafından kontrol ediliyorsa yani davranışın yeniden yapılıp yapılmamasını etkiliyorsa bu tip öğrenmelere edimsel koşullanma yolu ile öğrenme denir.

 Davranış sıklığını arttıran teknikler
 Olumlu pekiştirme
 Olumsuz pekiştirme
 Davranış sıklığını azaltan teknikler
 Birinci tip ceza
 İkinci tip ceza
 Davranış sıklığı

 ARTAR AZALIR
  Ortama Olumlu Pekiştirme I. Tip Ceza
  uyarıcı
  girer
 
  Ortamdan Olumsuz Pekiştirme II. Tip Ceza
  uyarıcı
  çıkar

 Olumlu pekiştirme: Eğer yapılan davranışın sonucu kişi için hoş ise o davranışın tekrarlanma olasılığı artar.
 Olumlu pekiştireç: Davranışı pekiştiren uyarıcıdır.
 Olumsuz pekiştireç: Olumsuz uyarıcıdan kurtaran pekiştireç Örneğin başımız ağrıdığında ilaç alırsak baş ağrımız geçerse başımız ağrıdığında tekrar ilaç alma ihtimalimiz artar.
 Olumsuz pekiştirme: Eğer yapılan davranıştan sonra ortamdan bizim için sevimsiz, hoş olmayan bir uyarıcı çıkıyorsa o davranışı tekrarlama olasılığımız artar.

 Olumsuz pekiştirmede 2 alt özellik
 Kaçma: Olumsuz uyarıcıyla yüzyüze karşılaşıldığında olan normal kaçmadır.
 Kaçınma: Olumsuz uyarıcıyla karşılaşacağınız farkedilirse ondan kaçırma, önlem alma

 CEZA
 Ceza istenmeyen davranışların baskı altında tutulmasına ve tamamen ortadan kaldırılmasına çalışır.
 Cezalar olumsuz davranışları tamamen ortadan kaldırmaz. Sadece bir süre gösterilmemesine neden olur.

 2 tür ceza vardır.
 I. Tip Ceza: Davranıştan sonra, istenmeyen yada hoş olmayan bir durumla karşılaşırız.Yani ortama olumsuz bir uyarıcı girer. Trafik kazası, dayak
 II: Tip Ceza: Davranıştan sonra iyi, zevk veren bir durumun yada ödülün ortamdan çekilmesiyle uygulanır. Sevgi esirgemesi, hapse girmesi ile kişinin özgürlüğünün elinden alınması
 NOT: Ceza bizim yorumumuza göre I. Tip veya II. Tip ceza olma niteliği kazanır.
Ceza Verilmesi Gerekiyorsa:
 1 Ceza geciktirilmemelidir. Ceza istenmeyen davranışın hemen ardından verilmelidir. Örneğin hafta içinde yapılan hatalar toplanarak hafta sonunda ceza işlemine geçilmemelidir.
 Cezada kişinin tüm kişiliği değil, ceza konusu olan davranış odak noktası olmalıdır.
 Ceza vermeye karar verince, ceza konusu üzerinde tartışılmamalıdır. Cezadan önce bir ikaz yerinde olur.
 Ceza işlenen suçla doğru orantılı olmalıdır. Cezanın suça uygun olması gerekir.
 Cezayı çok sık vermemek gerekir.
Cezanın Olumsuz Özellikleri
 Ceza kişilerde kaygı, nefret, kin ve saldırganlık gibi davranışların oluşmasına neden olabilir.
 Ceza sık uygulanırsa kişi arsız olur.
 Cezayı veren yaptığı işin iyi sonuçlar verdiği sanısına kapılırsa kendisini devamlı bir ceza verme girdabına kaptırılabilir.
 Ceza gören kişi problemlerin cezayla çözüleceğini sanıp ceza verici model olarak alabilir.
 Kişi cezasını çektikten sonra suçumun bedelini ödedim, başka düzeltilecek bir şey yok diye düşünebilir.
KLASİK ŞARTLANMAYLA EDİMSEL ÖĞRENME ARASINDAKİ FARKLAR
 Uyarıcının Türü
 Klasik koşullanmada uyarıcı bir ışk bir ses gibi belirli bir olaydır.
 Edimsel öğrenmede ise uyarıcı uzun süreli ve birçok öğesi olan bir durumdur.

 Öğrenilen Davranımın Türü
 Klasik koşullanmada davranım tıpkı uyarıcı gibi bellidir.
 Edimsel öğrenmede ise davranım uyarıcı türüne göre rastlantısaldır.

 Davranımın Pekiştirmeyle Olan İlişkisi
 Klasik koşullanmada pekiştirme davranımdan bağımsızdır.
 Edimsel öğrenmede ise pekiştirme davranıma bağlıdır. Denek doğru davranışı yaparsa pekiştirilir.
PEKİŞTİRME TARİFELERİ
 Davranış Sayısına Bağlı Olanlar
 Sabit Oranlı: Burada davranışın pekiştirilmesi için yapılan davranışın sayısı önemlidir.
 Değişken Oranlı: Burada pekiştirilmenin olması için ne kadar sayıda davranım yapılacağı belli değillidir. Kumar, milli piyango. Bunlar sönmeye karşı en dirençli olan pekiştirmelerdir.

 Geçen Zamana Bağlı Olan
 Sabit Zamanlı: Burada pekiştirilmenin olması için belli bir zamanın geçmesi gerekir. Her ay başında maaş alınması
 Değişken Zamanlı: Burada ne zaman pekiştirileceği belli değil.

 SÖNME
 Pekiştirilmeyen bir davranış zamanla yapılmasının azlmasına veya yapılmamasına sönme denir.
 Ama sönmeye uğramış davranış tekrar ortaya çıkmaz diye kesin bir hüküm yoktur.
 Değiken oranlı ve değişen zamanlı pekiştirmeler davranışın sönmesine karşı en dirençli olanlardır.


sponsorlu bağlantılar

ÜSTÜNE GELME

sayfabildirGörüşlerinizi bildirmek için aşağıdaki yorum formunu kullanabilirsiniz.

Facebook, Hotmail veya Yahoo hesabınızdan giriş yapmış olmanız gerekir..