sponsorlu bağlantılar

abc

EDİMSEL (OPERANT) KOŞULLANMA(SKINNER)

sponsorlu bağlantılar

es

EDİMSEL (OPERANT) KOŞULLANMA(SKINNER)
 Klasik koşullanmada organizma pasif durumda kabul edilir. 
 Skinner (edimsel koşullanma) ise davranışa neden olan uyarıcıdan çok, isteyerek (iradeli) ortaya çıkan davranışlarla ilgilenmiştir.


 Skinner , Pavlov'un klasik koşullanmayı açıklamada kullandığı ilkeleri kabul etmiş fakat bu ilkelerin yalnızca duygusal ve psikolojik öğrenmelerde geçerli olduğunu açıklamıştır. 
 Davranışların çok azı klasik koşullanma ile edinilir. 

 Klasik koşullanmadaki tepkisel davranışın (otomatik ve bilinçsiz tepki) tersine edimsel davranışın (iradeli ve bilinçli) oluşumu üzerinde durmuştur.


 Edimsel koşullanma, bireyin davranışlarını pekiştireç elde etmek için yaptığı bilinçli tepkilere göre açıklar. 
 Bir davranışın sonucu doyumla sonuçlanırsa tekrar edilir.
 Örneğin gittiği bir lokantada lezzetli yemek yiyen birey, aynı lokantada yemek yeme alışkanlığını kazanır. 
 Yaptığı ödevin sonucundan memnun olan birey, ödev yapma davranışına devam eder.


 Edimsel koşullanmada davranışın sonucu öğrenmede önemlidir (belirleyicidir).
 Organizma ödüle götüren ya da cezadan koruyan tepkiyi öğrenir ve bu pekiştirme işlemi ile kuvvetlenir.


 Klasik şartlanmada pekiştirme bireyin yaptığından bağımsız olarak koşullu uyarıcının verilmesinden hemen sonra yapılır. 
 Pekiştirme gösterilen tepkiden bağımsızdır. 
 Operant (edimsel) şartlanmada ise pekiştirme yapılan tepkiye bağımlıdır. 
 Birey yalnızca doğru tepkiyi gösterirse pekiştirilmektedir 

 Bir davranış pekiştirilmese söner. 
 Edimsel koşullanmaya göre pekiştirilmeyen davranışlarda sönme görülür. 
 Edimsel koşullanma ilkelerine göre istenilen bir davranışın devamı pekiştirilerek sağlanır. 
 İstenmeyen bir davranış ise pekiştirilmeyerek söndürülür.


 Bir psikolog utangaçlık şikayetiyle kendisine başvuran Türkan'a tedavi sürecinin birinci aşaması olarak, oturduğu apartmandaki komşularına her rastlandığında "Merhaba nasılsınız?" deme görevi verir. Komşularının bu tür bir iletişime olumlu tepki vermelerinin bir sonucu olarak Türkan'ın rastladığı kişilere çekinmeden selam vermeye ve onların hatırlarını sormaya başlar.
 Türkan'ın selam verme davranışında görülen değişme, aşağıdaki öğrenme türlerinden hangisiyle açıklanabilir? (KPSS 2004)
 A) Kavrama yoluyla öğrenme 
 B) Sosyal öğrenme 
 C) Tepkisel koşullama
 D) Dolaylı öğrenme 
 E) Edimsel koşullanma

 Bir davranışın tekrarlanma ihtimalini edimsel (operant) koşullanma yoluyla kontrol edebilmenin önkoşulu aşağıdakilerden hangisidir? (KPSS 2003)
 A) Davranışın en az bir kere yapılmış olması
 B) Davranışın pekiştirilmesi
 C) Davranışa uygun bir ayırt edici uyarıcı bulunması
 D) Davranışın ayırt edici bir uyarıcı tarafından kontrol edilmesi
 E) Davranışın şekillendirilmesi 

 Aşağıdakilerden hangisi edimsel koşullanma yoluyla öğrenmeye uygun bir örnektir?
 A) Sokakta yürüyen bireyin yemek kokusunu duyunca acıktığını fark etmesi
 B) Kediden korkan bir çocuğun hayvanlarla ilgili oyuncaklardan korkması
 C) Bir bebeğin hava karardığında, annesinin işten geleceğini anlayarak sevinmesi
 D) Yayaların kırmızı ışıkta durması
 E) Bir öğrencinin yazdığı bir şiir arkadaşları tarafından beğenilince yeni şiirler yazması 

 Edimsel (operant) koşullanmanın temelini oluşturan ilke aşağıdakilerden hangisidir? (KPSS 2002)
 A) Koşullu uyarıcı, koşulsuz uyarıcıdan önce verilmelidir
 B) Davranış, ortaya çıkardığı sonuçtan etkilenir.
 C) Tepki, koşulsuz uyarıcıyla birlikte verilen nötr uyarıcıya da genellenir.
 D) Tekrar, uyarıcı-tepki bağını kuvvetlendirir
 E) Problem çözmede deneme-yanılma önemlidir 

 Matematik sınavına hazırlanıp sınavdan iyi bir puan alan öğrencinin matematik dersine daha fazla çalışmaya başlaması, aşağıdakilerden hangisine bir örnektir? (KPSS 2002)
 A) Klasik (tepkisel) koşullanma 
 B) Kavrayarak öğrenme
 C) Gizil (örtük) öğrenme 
 D) Gözlem yoluyla öğrenme
 E) Edimsel (operant) koşullanma 

 Bir öğrencinin, okula zamanında gitme ve ödevlerini zamanında yapma gibi davranışları alışkanlık haline getirmesinde aşağıdakilerden hangisi en çok rol oynar? (KPSS 2001)
 A) Klasik (tepkisel) koşullanma 
 B) Bilişsel öğrenme
 C) Edimsel (operant) koşullanma 
 D) Sosyal öğrenme
 E) Psikomotor öğrenme


 Anne-baba çocuklarının konuşmaya başladığını gördüklerinde sevinir ve gülücükler atarlar. Çocuk bu ilgiden mutlu olur ve aynı davranışı göstermeye devam eder. Yukarıdaki örnekte çocuğun gösterdiği davranış ne tür bir öğrenmedir?
 A) Klasik koşullanma 
 B) Edimsel koşullama
 C) Sosyal öğrenme 
 D) İçgüdüsel davranış
 E) Geştalt öğrenme


 Bir anne bebeğinin ilk defa ayağa kalktığını ve yürümeye çalıştığını gördüğünde sevinçten çığlık atar ve bebek korkarak düşer. Daha sonra bebeğin uzun süre hiç yürüme denemesi yapmadığı ve bu yüzden geç yürüdüğü gözlenmiştir. Bebeğin bu davranışı aşağıdaki öğrenme kavramlarından hangisi ile açıklanır?
 A) Klasik (tepkisel) koşullanma
 B) Sosyal öğrenme
 C) Sınama yanılma yoluyla öğrenme
 D) Edimsel koşullanma
 E) Bilişsel öğrenme

Pekiştirme: 
 Bir davranışın tekrarını sağlamak için uyaran verilmesi işlemidir 
Pekiştireç: 
 Davranışı izleyen ve organizma üzerinde olumlu bir etki yaratarak davranışın ortaya çıkma olasılığını artıran uyarıcıdır. 


Yapılan Bir Davranış İki Türlü Sonuç Verir 
 Davranış sonucunda bireyin hoşuna giden bir durum ortaya çıkar ve davranış gösterilmeye devam eder. 
 Örnek:Yeni aldığımız bir gömleği giyindiğimizde "Çok güzel, yakıştı" denirse bu davranışın sonucu olumludur ve davranış devam eder.
 Böylece organizma için olumlu bir durum yaratılır ve davranış tekrarlanır.


 Davranışın sonucunda organizmanın hoşuna gitmeyen bir durum ortaya çıkar. 
 Örn:Yeni aldığımız bir gömleği giyindiğimizde "Çok kötü, yakışmamış" denirse, bu davranışın sonucu, olumsuzdur ve terk edilir. 
 Bir davranışın sonrasında gelen ve organizma için hoşa gitmeyen bir durum yaratan uyarıcılara ceza denir. 
 Ceza 1. tür ceza ve 2. tür ceza olmak üzere iki türlüdür. 
 Ceza davranışı koşullar geçerli olduğu süre için durdurur.

 PEKİŞTİREÇ
 OLUMLU
 OLUMSUZ
OLUMLU PEKİŞTİREÇ
 Ortama konulduğunda belirli bir davranışın yapılma olasılığını artıran uyarıcılardır.
 (Hoşa giden uyarıcının verilmesi). 
 Sınıftaki çöpü çöp tenekesine atan bir öğrencinin öğretmeninin beğenisini kazanması. 
 Bir öğrencinin sınıfta espriler yaparak arkadaşlarının hoşnutluğunu kazanması. 
Birincil pekiştireç (doğal pekiştireç): 
 Biyolojik ihtiyaçlardan kaynaklanır. 
 Yiyecek, su, korunma, cinsellik vb. uyaranlardır. 
 Bu tür pekiştireçler öğrenilmemiş pekiştireçlerdir.

İkincil pekiştireç (koşullu pekiştireç): 
 Nötr bir uyaranın (para, yüksek
not) olumlu birincil pekiştireçlerle ilişkilendirilmesi ile (para ile çikolata alma, yüksek not ile sevinç duyma) ortaya çıkar
 İkincil pekiştireçler,sonradan öğrenilen pekiştireçlerdir. 
 Örneğin, not, para, boş zaman,statü gibi.  
Olumsuz (Negatif) Pekiştireç
 Ortamdan çıkarıldığında belirli bir davranışın yapılma olasılığını artıran uyarıcılardır. 
 Ya da organizmanın hoşuna gitmeyen bir uyarıcının ortamdan çıkarılmasıdır.
 Olumsuz pekiştireçte organizma rahatsızlık veren bir durumla karşılaşmamak için davranışta bulunur. 

 Bir öğrencinin annesini üzmemek için odasını zamanında toplaması, 
 Bir öğrencinin harçlığının kesilmesini önlemek için ders çalışmayı sürdürmesi,
 Bir öğretmenin sınıfta eğer sessiz olursanız teneffüse zamanında çıkarsınız, aksi halde teneffüsünüzün bir kısmını kullanamazsınız 
Birincil olumsuz pekiştireç:
 Organizmaya zarar veren, yaşamı tehdit eden, uyarıcılardır. 
 Yüksek ton ses, elektrik şoku, dövme, kızma, azarlama, acı çekme, üzüntü.

İkincil (koşullu) olumsuz pekiştireç:
 Herhangi bir nötr uyarıcının (soba) birincil olumsuz pekiştireçlerle ilişkilendirilmesi ile (soba başlangıçta nötr uyarıcı iken çocuk eliyle dokunduğunda canı yanar)
pekiştireç özelliğini alan uyarıcılardır. 
 Örneğin okulda öğretmen tarafından cezalandırılan bir çocuk için okul ortamı ikincil (koşullu) olumsuz pekiştireçtir.  

 İki yaşındaki çocuğuna tuvalet terbiyesi kazandırmak isteyen bir anne, kendi başına her tuvalete gidişinin ardından çocuğunu çikolatayla ödüllendirmektedir.
 Bu örnekte annenin çocuğuna verdiği çikolata aşağıdakilerden hangisinin işlevini karşılamaktadır?
 (KPSS 2003)
 A) Koşullu uyarıcı
 B) Ayırt edici uyarıcı
 C) Birincil pekiştireç
 D) İkincil pekiştireç 
 E) İpucu

 Öğrencilerinin istenmedik davranışlarını kontrol etmeyi amaçlayan öğretmenlere ortamı itici bir uyarıcı sokmak yerine, ortamda bulunan olumlu bir uyarıcıyı çıkarmaları önerilmektedir.
 Aşağıdaki öğretmen davranışlarından hangisi, ortamdan olumlu bir uyarıcıyı çıkarmaya örnek olabilir? (KPSS 2005)
 A) Sınıfta konuşan öğrencileri sınıf arkadaşının önünde uyarmak
 B) Verilen ödevleri yapmamayı alışkanlık haline getiren öğrencilere düşük not vermek
 C) Gürültü yapan öğrenciler için istedikleri arkadaşlarıyla oturma uygulamasını bir süre için durdurmak
 D) Sorduğu sorulara doğru yanıt veremeyen öğrencilere her soru için bir eksi vermek
 E)Öğrencilere yapmadıkları her ödev için bir ek ödev daha vermek 

 Aşağıdaki öğretmen davranışlarından hangisinin öğrenmeler üzerinde en çok etkili olması beklenir?(KPSS 2002)
 A) Konuyla ilgili araç gereçler kullanma
 B) Öğrencileri kontrol altında tutma
 C) Uygun pekiştirme işlemlerinden yararlanma
 D) Konuyu ayrıntılı bir biçimde ele alma
 E) Konuyu farklı örneklerle sunma,

 Öğretmen öğrencilerine bir soru sorar ve yanıtlamak isteyenlerin el kaldırmaları gerektiğini söyler. El kaldıran öğrencilerden Oya söz olarak soruyu yanıtlar. Öğretmen hem soruyu yanıtlayan Oya'ya hem de yanıtlamak için el kaldıran diğer öğrencilere derse katkı sağladıkları için teşekkür eder. Öğretmenin teşekkür etmesi öğrencilerin el kaldırma davranışı açısından ne tür bir işlev görmektedir? (KPSS 2005)
 A) Ayırt edici uyarıcı D) Koşulsuz uyarıcı
 B) Olumlu pekiştireç E) Koşullu uyarıcı
 C) Birincil pekiştireç 

 Aşağıdakilerden hangisi olumsuz pekiştirmeye bir örnektir? (KPSS 2002)
 A) Oyuncak arabalarını birbirine çarparak kıran bir çocuğun sürekli azarlanması
 B) Küfürlü konuşan bir çocuğun bu davranışının sık sık gülerek karşılanması
 C) Çizgi film izlemesine izin verilmeyen bir çocuğa, ödevlerini zamanında tamamlandığında çizgi film izlemesi için izin verilmesi
 D) Kardeşine vurarak onu üzen bir çocuğun bu davranışının görmezden gelinmesi
 E) Evin içinde topa tekme atarak oynayan bir çocuğun topunun elinden alınması



 Aşağıdaki ifadelerden hangisinde olumsuz pekiştirme ile ceza arasındaki ilişki yanlış verilmiştir?
 A) Olumsuz pekiştirme davranışın tekrarlanma olasılığını artırırken ceza azaltır.
 B) Olumsuz pekiştirmede ortamdan itici bir uyarıcının çıkması, cezada ise ortama itici bir uyarıcının girmesi söz konusudur.
 C) Olumsuz pekiştirmenin gerçekleşebilmesi için başlangıçta ortamda itici bir uyarıcının bulunması gerekliyken cezanın gerçekleşmesi için böyle bir gereklilik yoktur.
 D) Olumsuz pekiştirme istenmedik davranışların, ceza ise istenilen davranışların tekrarlanma olasılığını azaltır.
 E) Olumsuz pekiştirme sadece ortamdan itici bir uyarıcının çıkması ile gerçekleşirken ceza, pekiştirici bir uyarıcının ortamdan çıkmasıyla da gerçekleşebilir






 Bir anne çocuğu ödevlerini yapmadığı için harçlığını kesmiştir. Annenin bu davranışı aşağıdakilerden hangisi ile açıklanır?
 A) Olumlu pekiştirme 
 B) I. tip ceza 
 C) II. tip ceza
 D) Olumsuz pekiştirme 
 E) Sönme


 Aşağıdakilerden hangisinde olumsuz pekiştireç kullanılmamıştır?
 A) İyi hal gösteren bir mahkumun tahliye edilmesi
 B) Futbolcunun oyundan çıkmamak için yüksek form göstermesi
 C) Öğretmenin kızmaması için öğrencilerin aralarında kavga etmemesi
 D) Bir çocuğun annesinin istediği oyuncağı alması için uslu durması
 E) Bir babanın kardeşinin oyuncağını kıran çocuğa kızması


 Kekeme bir öğrenci sınıfta uyum sorunu yaşamaktadır. Her konuştuğunda arkadaşları gülmekte ve onunla alay etmektedir. Bu nedenle çocuk okula gitmemektedir. Aşağıdakilerden hangisi bu çocuğun okula devamını sağlamada kullanılabilecek bir olumsuz pekiştirme işlemi olabilir?
 A) Okula her gittiği günü ödüllendirme
 B) Okula gitmediğinde çocuğa ilgi göstermeme
 C) Öğrenciye okula devam etmesi gerektiğini açıklama
 D) Sınıfını değiştirme
 E) Sınıfta bırakma


 Bisikleti bozulan Ayten'in babası: "Bisikletine herkesi bindirirsen sonucu bu olur" diyerek fena halde azarlamıştır. Bu olaydan önce bisikletini arkadaşlarıyla paylaşan Ayten, artık bisikletine hiç kimsenin binmesine izin vermemeye başlamıştır.
 Ayten'in babasından azar işetmemek için arkadaşlarını bisikletine bindirmemeyi sürdürmesi aşağıdaki kavramlardan hangisiyle açıklanır? (KPSS 2005)
 A) Tepki genellemesi 
 B) Olumsuz pekiştirme 
 C) Ceza
 D) Ayırt etme 
 E) Tepkisel (klasik) koşullanma


 Ayşe evde anne ve babası sürekli olarak kavga ettiği için üzülmekte ve onların kavgalarını duymamak için odasına girip müziği son ses açarak dinlemektedir.
 Buna göre Ayşe için yüksek sesli müzik dinlemesi aşağıdaki kavramlardan hangisi ile açıklanır?
 A) Koşulsuz uyarıcı 
 B) Ceza 
 C) Olumlu pekiştireç
 D) Koşullu uyarıcı 
 E) Olumsuz pekiştireç


 Aşağıdaki örnek durumlardan hangisinde birincil pekiştireç kullanılmamıştır?
 A) Uyuşturucu bulan köpeğe sevdiği şekerin verilmesi
 B) Öğretmenin dersi dikkatle dinleyen öğrencilerine aferin demesi
 C) Yapılan deneyde bir köpeğe yaptığı her yanlış için elektrik şoku verilmesi
 D) Ödevini yapan çocuğuna annesinin en sevdiği yemeği yapması
 E) Küçük kardeşinin bakımına yardımcı olan çocuğa annesinin çikolata vermesi


Pekiştirme Tarifeleri 
 Sürekli Pekiştirme 
 Aralıklı Pekiştirme 

Sürekli Pekiştirme
 Eğer öğrenilecek konu yeni zor ve karmaşık ise bir süre her doğru davranış pekiştirilir. 
 Öğrenmelerde yapılan her doğru davranışın pekiştirilmesi doğru değildir. 
 Pekiştireç sık sık (sürekli) verilirse değerini kaybeder ve pekiştireç olma özelliği yok olur. 
 Bir davranışın öğrenilinceye kadar olan tüm aşamalarının pekiştirilmesi gerekir. 
 Davranış öğrenildikten sonra ise kalıcı olması için aralıklı tarifeye geçilir. 


 İlk kez okuma-yazma öğrenen bir çocuğa ilk ve karmaşık konuların ilk öğrenilmesinde sürekli pekiştireç verilir ve öğrenme olduktan sonra aralıklı pekiştirece geçilir.
 Öğrenilmiş bir davranışın sönmeye dirençli olması için en etkili tarife değişken oranlı pekiştireçtir. 
 Etkisi en az olan ise sürekli pekiştirmedir. 
Zaman Aralıklı Pekiştirme 
 Sabit Zaman Aralıklı (Sabit Aralıklı) 
 Pekiştirecin ne zaman geleceği bellidir ve birey bunu bilir. 
 Tenefüs, aylık, maaş, günlük yevmiyeler, her hafta sınav yapma. 
 Vize ve final haftaları öğrenci pekiştirecin verileceği zamanın yaklaştığını anladığında davranışını artırır 
Değişken Zaman Aralıklı (Değişken Aralıklı Pekiştirme) 
 Pekiştirmelerin ne zaman geleceğini birey bilmez (Sürprizdir).
 Öğrenci, pekiştirmenin ne zaman geleceğini bilmediği için davranışını uzun süre devam ettirir.
 Davranıştan sonra pekiştirecin ne zaman geleceği belli olmadığı için davranışlarda yavaşlama görülmez. 
 Öğrencinin değişik zamanlarda çalışması. 
Oranlı Pekiştirme 
 Sabit Oranlı:
 Kaç davranıştan sonra pekiştirecin geleceği bellidir. 
 Belli sayıdaki davranıştan sonra pekiştireç verilir.
 Öğrenci, pekiştireci istediği zaman daha çok çalışmakta ve tatmin olduktan sonra bırakmaktadır. 
 Örneğin; Parça başına ücret verme, öğrencinin yaptığı her ödev için not verme. Matematik dersinde öğrenci her üç problemi çözdüğünde ona not verme. 
Değişken Oranlı 
 Kaç doğru davranışa pekiştireç verileceği belli değildir.(değişkendir.)
 En etkili pekiştirme tarifesidir. 
 Bu pekiştirme türünde davranış uzun süre devam eder, çünkü öğrenci beklemediği ya da tahmin etmediği sayıdaki davranıştan sonra pekiştirilir. 
 Örneğin; oyun makineleri, değişken oranlı pekiştirme tarifesine göre düzenlenmiştir. 
 Bu yüzden alışkanlığı olan insanların kumarı bırakmaları zordur.



 Bir öğretmenin öğrencilerinin ödevlerini bazen iki, bazen üç, bazen de bir hafta arayla kontrol etmesi hangi pekiştirme tarifesine örnektir? (KPSS 2005)
 A) Sabit zaman aralıklı 
 B) Değişken zaman aralıklı  
 C) Değişken oran aralıklı
 D) Sabit oran aralıklı 
 E) Sürekli


 Kızına oyundan geldiğinde elini-yüzünü yıkama alışkanlığı kazandırmak isteyen bir anne kızı oyundan gelip elini-yüzünü her yıkayışında onun bu davranışını değişik şekillerde pekiştirmiş ve bir süre sonra kızı oyundan geldiğinde kendiliğinden elini yüzünü yıkamaya başlamıştır.
 Annesi kızının elini yüzünü yıkama davranışını aşağıdaki pekiştirme tarifelerinden hangisine göre pekiştirmeye devam ederse, bu davranışın sönmeye karşı dirençli olma olasılığı en yüksek olacaktır? (KPSS 2004)
 A) Değişken aralıklı 
 B) Değişken oranlı 
 C) Sürekli
 D) Sabit oranlı 
 E) Sabit aralıklı


 Niyazi her sabah uyandığında kapısının önüne bırakılmış olan gazetesini almaktadır. Niyazi'nin her sabah kapının önüne bakma davranışı aşağıdaki pekiştirme türlerinden hangisine örnek olabilir?(KPSS 2004)
 A) Değişken aralıklı 
 B) Sabit oranlı 
 C) Tesadüfi
 D) Sabit aralıklı 
 E) Değişken oranlı


 Öğrencilerin derse devamlı çalışmalarını sağlamak için önceden tahmin edilemeyen değişik ders saatlerinde küçük sınavlar yapan bir öğretmenin bu davranışı, aşağıdaki pekiştirme tarifelerinden hangisini çağrıştırmaktadır? (KPSS 2003)
 A) Sabit oranlı 
 B) Değişken oranlı 
 C) Değişken aralıklı
 D) Sürekli 
 E) Sabit aralıklı


 Çocuğuna odasını düzenli tutma alışkanlığı kazandırmak isteyen bir anne, bir hafta boyunca yatağını düzelttiği her gün için ona sütlü kakao vermiş; bir haftanın sonunda, artık yatağını her gün düzelten oğlunun düzenli olmanın yararlarını anladığını düşünerek sütlü kakao vermeyi durdurmuştur. Ancak bu düşüncesinin aksine, çocuğu yavaş yavaş yatağını düzeltmekten vazgeçmiştir. Çocuğun, yatağını düzeltmekten vazgeçmesi aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir? (KPSS 2003)
 A) Bazı davranışların alışkanlık haline gelmesi için çok uzun süre pekiştirilmesinin gerekmesi
 B) İstenmeyen bir durumla sonuçlanan davranışların bastırılması
 C) Yatak düzeltmenin öğrenilmesi zor ve karmaşık bir davranış olması
 D) Yeterli miktarda pekiştireç kullanılmaması
 E) Yatak düzeltme alışkanlığının kazanılması için uygun bir pekiştireç seçilmemiş olması


 Sınıfında problem çözme alıştırması yaptıran bir öğretmen, öğrencilerine, doğru çözdükleri her beş problem için bir puan vermektedir?
 Bu öğretmenin kullandığı pekiştirme tarifesi aşağıdakilerden hangisine bir örnektir? (KPSS 2002)
 A) Sabit oranlı 
 B) Değişken aralıklı 
 C) Rasgele
 D) Değişken oranlı 
 E) Sabit aralıklı 

 İlköğretim birinci sınıfında görev yapan bir öğretmenin önce öğrencilerin her doğru yanıtını, bir süre sonra da ikinci ve üçüncü doğru yanıtını pekiştirmesinin başlıca nedeni aşağıdakilerden hangisidir? (KPSS 2001)
 A) Öğrenmelerin pekiştirilmesine soru-yanıt yönteminin elverişli olması
 B) Öğrenmede; ödüllendirmenin cezadan daha etkili olması
 C) Her doğru yanıtı pekiştirmenin çok zaman alması
 D) Birinci sınıfın başlangıcında pekiştirmenin çok önemli olması
 E) Aralıklı pekiştirmenin davranışa süreklilik kazandırmada etkili olması


 Bir gömlek dikim atölyesinde çalışanların üretimini artırmak için yaptıkları her hatasız gömlek dikimi için belli bir prim verilmiştir. Atölye yöneticileri bunun ekonomik olmadığı için daha sonra çalışanların diktiği her üç hatasız gömleğe pirim verme kararı almışlardır. Fakat bu kez de çalışanların performanslarının düştüğü gözlenmiştir.
 Bu dikim atölyesinde çalışanların performansını ve ürünün kalitesini artırmak için kullanılan pekiştirme tarifeleri ve performansı en yüksek yapmak için kullanılabilecek pekiştirme tarifesi aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak verilmiştir?
 İlk yapılan pekiştirme Sonra yapılan pekiştirme En uygun pekiştirme
 A) Sabit aralıklı Sabit oranlı Sürekli
 B) Sabit oranlı Sabit aralıklı Sürekli
 C) Sürekli Sabit oranlı Değişken oranlı
 D) Sürekli Değişken oranlı Sabit oranlı
 E) Sürekli Sabit aralıklı Sabit oranlı

Premack İlkesi (Büyükanne Kuralı)
 Bireyin en çok hoşlandığı ve tercih ettiği davranışı (maç oynamaktan hoşlanan), hoşlanmadığı ve tercih etmediği (kondisyon çalışması yapmak) diğer bir davranışa koşullandırması durumudur.
 Organizmanın yapmayı istediği davranışların hiyerarşik bir sıralaması vardır. 

 Organizma en çok yapmak istediği davranışı hiyerarşinin ilk sırasına, yapmak istemediği davranışları ise son sıralarına bırakır.
 Organizmaya hiyerarşinin alt sıralarında yer alan bir davranışı yaptırmak için üst sıralarda yer alan bir ihtiyaç pekiştireç olarak kullanılır. 
 Yani yapılma olasılığı yüksek olan davranışlar, yapılma olasılığı düşük olan davranışları kazandırmada kullanılır.


 Çocuğa "ıspanağını yersen kolanı içebilirsin" söylemek. 
 "Ödevini bitirirsen bilgisayarda
oyun oynayabilirsin" iznini vermek,
 Odanı toplarsan çizgi film izleyebilirsin" demek 

 Bilgisayar ile oynamak isteyen çocuğuna "Odanı düzeltirsen bilgisayarla oynamana izin veririm" diyen bir annenin kullandığı davranış kontrol tekniği aşağıdakilerden hangisidir? (KPSS 2004)
 A) Karşıt koşullama 
 B) Sistematik duyarsızlaştırma
 C) Premack İlkesi 
 D) Kademelilik ilkesi
 E) Zincirleme


 Bir annenin çocuğuna aşağıdakilerden hangisin söylemesi Premack ilkesinin (büyük annenin kuralları) uygulamasına örnek olabilir? (KPSS 2005)
 A) Şimdi biraz dinlen, sonra temizlik yapalım.
 B) Bana yardım etmezsen, ben de sana yardım edemem.
 C) Ödevlerini tamamlarsan bilgisayarda oyun oynayabilirsin.
 D) Önce yemeğini ye sonra oyun oynarsın
 E) Söylediklerimi yapacağına inanıyorum


 Öğrencilerin kondisyonlarını artırıcı idman yapmayı sevmediklerini, buna karşılık antrenmanı kendi aralarında maç yaparak geçirmekten çok hoşlandıklarını fark eden bir antrenör onlara kondisyon güçlerini artırıcı idmanı gerektiği gibi yaptıklarında kendi aralarında maç yapmalarına izin vereceğini, yapmadıklarında vermeyeceğini söyler.
 Öğrenme ilkeleri çerçevesinden bakıldığında, antrenörün öğrencilerine yalnızca kondisyon gücünü artırıcı idman yaptıkları günlerde kendi aralarında maç yapmalarına izin vereceğini söylemesinin temel amacı aşağıdakilerden hangisi olabilir? (KPSS 2004)
 A) Kondisyona çok önem verdiğini dolaylı bir şekilde anlatmak.
 B) Yapılma olasılığı yüksek olan davranışları, yapılma olasılığı düşük olan davranışları kazandırmak için kullanmak
 C) Kondisyon artırıcı idmanların çok gerekli olduğunu vurgulamak
 D) Kademeli yaklaşma yoluyla kondisyon arttırıcı idman yapma alışkanlığı kazandırmak
 E) Kendi aralarında maç yaparken gösterdikleri davranışları pekiştirme yoluyla şekillendirmeye çalışmak


 Bir ilköğretim okulunun ikinci sınıfında eğitim gören öğrenciler yazı yazma alıştırmasından hoşlanmamakta, bunun yerine resim yapmayı tercih etmektedir.
 Bu durumda, öğrencilerin bazı yazı yazma alıştırması yapmalarını sağlamak isteyen öğretmen için aşağıdaki yöntemlerden hangisi en uygundur? (KPSS 2003)
 A) Öğrencilerin yazı yazma alıştırmalarını daha istekli yapacakları düşüncesiyle, önce resim yapmalarına izin vermek
 B) Öğrencilere yazı yazma alıştırmasını tamamlayanların resim yapabileceklerini söylemek
 C) Öğrencilere düzgün yazı yazmanın önemini açıklayarak resimlerini evde yapmalarını söylemek
 D) En güzel resmi yapan öğrencinin daha az yazı yazma alıştırması yapacağını açıklamak
 E) Resim yapmayı daha az eğlenceli hale getirerek öğrencilerin yazı yazma alıştırması yapmayı tercih etmelerini sağlamak

Simgesel Ödülle Pekiştirme 
(Sembolik Pekiştirme) Taken Economy
 İstenilen tepkileri ortaya koyan öğrencilere aferin, şeker, oyun gibi uyarıcılar yerine pekiştireç olarak puan, fiş, boncuk, çiçek figürü, yıldız, marka, para gibi nesnelerin verilmesi esasına dayanır. 
 Örneğin, öğretmen bir öğrenciye istenilen her davranışı (söz isteyerek konuşmak) gösterdiğinde birer marka verir ve her on marka biriktiğinde ödül verir. 
 Aynı zamanda öğrencilerde sosyal davranışların geliştirilmesinde etkilidir.


 Özellikle zihinsel özürlülerin ve öğrenme güçlüğü çeken bireylerin eğitiminde kullanılır.
 Birey belirli sayıda davranışı yaptıktan sonra ödüle ulaşır. 
 Belirlenen sayıdaki davranışa ulaşmada gösterdiği her davranışa bir simge yada sembol verilir. 
 Örneğin matematik dersini çalışan bir öğrenciye her bir problemi çözdüğünde bir yıldız vererek pekiştirmek ve on yıldız aldıktan sonra (on tane problemi çözdükten sonra) ödül (para, not v.b.) vermek. 

 Bir ana okulu öğretmeni altını ıslatma sorunu olan bir öğrencisi için çizelge hazırlamış ve öğrencisine her altını ıslatmadığı gün için bir çizelgeye bir yıldız çizdirmiştir. Haftanın son gününe kadar beş ve daha fazla yıldız alırsa onu çikolata ile ödüllendirmiştir. Böylece bir süre sonra öğrencinin altını ıslatma sorunu ortadan kalkmıştır.
 Öğretmenin öğrencinin altını ıslatma sorununu çökmek için kullandığı pekiştirme yolu aşağıdakilerden hangisidir?
 A) Premack ilkesi
 B) Simgesel ödülle pekiştirme
 C) Değişken oranlı pekiştirme
 D) Sabit aralıklı pekiştirme
 E) Sabit oranlı pekiştirme



Koşullu Anlaşma 
 Birey belli bir şekilde davrandığı takdirde pekiştirilir. 
 Diğer durumda ise pekiştirilmez. 
 İstediğini ağlayarak elde etmek isteyen çocuğa, isteğini ağlamadan söylerse
yerine getirileceğini açıklamak. 
 Sigara içen biri için, nikotinin o an verdiği zarar uzun süreli sigarasız kalmaya göre daha tercih edilebilir. 
 Kilo vermesi gereken bir kişiye çevresinin onu çok beğeneceğini söylemek, kilo verme davranışını göstermesini sağlayabilir. 
Pekiştirme- Karşı Pekiştirme 
 Bir davranış devam ediyorsa (istenilen ya da istenilmeyen davranış) ortamda bunu pekiştiren bir uyarıcının varlığı söz konusudur. 
 Örneğin bir anne çocukları yaramazlık yapmasınlar diye onlara şeker veriyorsa ve çocuklar yaramazlık yapmaya devam ediyorsa, annenin şeker vermesi yaramazlık yapma davranışını pekiştirmektedir.


 Bir anne evde sürekli gürültü yapan ve eşyalara zarar veren çocuğuna sert bir ifade ile "yaramazlık yapma" uyarısında bulunmuştur. 
 Bir süre sonra çocuk yaramazlık davranışını yine göstermiştir. 
 Çünkü annenin "yaramazlık yapma" tepkisi çocuğun yaramazlık yapma davranışını pekiştirmiştir. 


 Yaramazlık yaparak çevresini rahatsız eden çocuğuna engel olmak için ona hoşuna giden hikayeleri okuyan bir anne bir süre için bu amacına ulaşabildiğini, ancak çocuğun yaramazlığının giderek arttığını gözlemiştir.
 Çocuğun yaramazlık yapma davranışının artma nedenine ilişkin aşağıdakilerden hangisi doğrudur? (KPSS 2004)
 A) Çocuğun yaramazlık yapma davranışı annesi tarafından pekiştirilmektedir.
 B) Çocuğa yaramazlık yapmasının neden yanlış olduğu anlatılmamaktadır.
 C) Çocuğun yaramazlık yapma davranışına olumsuz pekiştireç verilmektedir.
 D) Çocuk yaramazlık yaptığı için cezalandırılması gerekirken cezalandırılmamaktadır.
 E) Baba çocuğunun yaramazlık yapmayı öğrenmesini sağlayacak bir model olmamaktadır. 

 Eve yorgun dönen bir baba biraz uyuyarak dinlenmek istemiş, ancak 4 yaşındaki çocuğun gürültü yapması nedeniyle uyuyamamıştır. Baba önce çocuğunu azarlayarak susturmayı düşünmüş, ancak bundan vazgeçerek yumuşak bir ses tonuyla ona "Bir saat sessiz durursan uyandığımda birlikte çocuk parkına gideriz."demiştir. Bunun üzerine çocuk gürültü yapmayı kesmiş, baba da uyuyabilmiştir. Bu örnekte, babanın hangi davranışı üzerinde, ne tür bir pekiştirme olmuştur? (KPSS 2003)
 A) Sessiz kalması için çocuğunu azarlama davranışı olumlu pekişmiştir
 B) Çocuğuna, sessiz kaldığı takdirde birlikte parka gitmeyi vaat etme davranışı olumsuz pekişmiştir
 C) Eve yorgun döndüğünde biraz uyuyarak dinlenme davranışı olumlu pekişmiştir
 D) Çocuğu ile yumuşak bir ses tonuyla konuşma davranışı olumlu pekişmiştir
 E) Çocuğun yaptığı gürültüden rahatsız olma davranışı olumsuz pekişmiştir


 Bir öğretmen ders anlatmakta fakat sınıfta iki öğrenci aralarında konuşmaktadır. Bu öğrencilerin konuşmayı bırakmaması üzerine öğretmen önce dersi farklı yöntem ve teknikler ile işlemeye çalışmış buna rağmen öğrencilerin konuşmaları devam edince bu kez zaman zaman dersi keserek "konuşmayın artık" demiştir. Öğrenciler öğretmenin bu uyarısına rağmen konuşmayı ders boyunca sürdürmüşlerdir. Öğrencilerin ders boyunca aralarında konuşmasını sağlayan uyarıcı aşağıdakilerden hangisidir?
 A) Öğrencilerin dersi sevmemesi
 B) Öğrencilerin dersten sıkılması
 C) Öğretmenin "konuşmayın artık" uyarısı
 D) Öğrencilerin dışarıya çıkma isteği
 E) Öğrencilerin başarısız olma isteği

PEKİŞTİRME İLKELERİ
 Bir davranış ilk ve yeni öğretilecekse ve zor ise önce sürekli pekiştirilmelidir. 
 Davranış öğrenildikten sonra ise aralıklı pekiştirme tarifelerine geçilmelidir. 
 Öğrenilen bir davranışın kalıcılığını sağlamada (sönmeye dirençli olmasında) en etkili tarife değişken oranlı pekiştireçtir.


 Pekiştireç önceleri her doğru davranışa, sonraları ise daha üst düzeydeki davranışlara verilmelidir.
 Örneğin önce "Türkiye'nin başkenti neresidir?" "Ülkemizin yüzölçümü kaçtır?" türü sorulara pekiştireç verilirken, daha sonraları "Türkiye'nin iklim özellikleri arasındaki farklılıklar nedir?" "Akdeniz ve Karadeniz bölgelerinin iklim özelliklerini karşılaştırınız?" gibi sorulara pekiştireç verilmelidir.


 Öğretmen her öğrencinin düzeyine uygun soruları yönlendirerek uygun pekiştireçleri vermelidir. 
 Zor öğrenen çocuklara sürekli pekiştireç, iyi öğrenen öğrencilere aralıklı pekiştireç vermelidir.

 Pekiştireçin etkililiği kültüre ve öğrencinin gelişim özelliğine göre değişir. 
 Bazı pekiştireçler kültürlerde ve bireysel özelliklere göre etkili bazıları da etkisiz olabilir. 
 Örneğin bir öğrenci için kitap anlamlı iken, başka bir öğrenciye kitap vermek istenilen etkiyi yapmayabilir 

 İstenilen davranışların pekiştirilerek kalıcılığının sağlanmasında asıl olan pekiştirme işleminin önemidir (kendisidir). 
 Öğrenilmiş bir davranışın kalıcılığını sağlamada aralıklı pekiştirme işlemlerinden yararlanılır ve her defasında kullanılan pekiştirecin türü (birincil ya da ikincil) değişebilir. 
 Bu uygulamada önemli olan pekiştirme sürecinin ve işleminin etkinliğini ve önemini sağlamadır.


 Öğretmenin sınıfta öğrencilerinin olumlu davranışlarını övmeyi ihmal edip, istenmeyen davranışlarıyla ilgili sürekli uyarılarda bulunması, kuraldışı davranışları artırabilir.
 Böyle bir artış olduğunda, bu durum aşağıdakilerden hangisiyle açıklanamaz? (KPSS 2002)
 A) Bazı öğrencilerin, öğretmenlerinin dikkatini çekmek istemesi
 B) Kuraldışı davranışların da öğrenciler arasında kabul görebilmesi
 C) Olumlu davranışlara pekiştireç verilmemesi
 D) Belirli davranışlar üzerinde durulmasının bu davranışları pekiştirici rol oynaması
 E) Olumlu davranışların daha fazla beceri ya da yetenek gerektirmesi 

 Öğrencilerine olumlu bir davranış kazandırmak ve bu davranışın devamlı olmasını sağlamak isteyen bir öğretmenin başvuracağı aşağıdaki yollardan hangisinin en etkili olması beklenir? (KPSS 2005)
 A) Davranışın kazanılmasında ve devamında sürekli pekiştirme uygulaması
 B) Davranış kazanılıncaya kadar olumlu pekiştirme, davranış kazanıldıktan sonra olumsuz pekiştirme uygulaması
 C) Davranışı kazandırmak için ikincil pekiştireç devamını sağlamak için birincil pekiştireçler kullanması
 D) Davranış kazanılıncaya kadar sürekli pekiştirme, devamını sağlamak için ceza uygulaması
 E) Davranış kazanılıncaya kadar sürekli pekiştirme, davranış kazanıldıktan sonra aralıklı pekiştirme
uygulaması


 Konuşma engeli nedeniyle özel eğitim görmekte olan bir çocuğun öğretmeni, onun ders sırasındaki her doğru davranışını bisküvi vererek ödüllendirmektedir. Bunu göz önünde bulunduran anne, bisküviyi daha istekle alacağını düşünerek çocuğunu o günkü derse hiçbir şey yedirmeden getirmiştir. Ancak bu durumun, çocuğun o günkü derse hiçbir şey yedirmeden getirmiştir. Ancak bu durumun, çocuğun o günkü performansını olumsuz etkilediği görülmüştür. Bu örnekte, öğrenmeyi olumsuz etkileyen temel etken aşağıdakilerden hangisidir? (KPSS 2002)
 A) Aç olması nedeniyle çocuğun dersten çok bisküviyle ilgilenmesi
 B) Çocuğun, öğretmeninin o gün getirdiği bisküviyi sevmemesi
 C) Çocuğun, dersteki davranışını etkileyen diğer değişkenlerin dikkate alınmaması
 D) Bisküviyi annenin değil de öğretmenin getirmiş olması 
 E) Bisküvinin uygun bir pekiştireç olmaması


 Sınıfta kazanılan olumlu bir davranışın sürekli olmasını sağlamak isteyen bir öğretmen, onların bu davranışını belirli aralıklarla pekiştirmekte, ancak her defasında aynı pekiştireci kullanmamaya özen göstermektedir.
 Öğretmenin farklı pekiştireçler kullanmaya özen göstermesinin nedeni aşağıdakilerden hangisi olabilir? (KPSS 2005)
 A) Bir pekiştirece alışmanın gerçekleşmesini önlemek
 B) Pekiştireçlerin hangi sıklıkla verilmesinin daha uygun olduğunu belirlemek.
 C) Öğrencilerin davranışlarının ne tür pekiştireçlerle kontrol edilebileceğini belirlemek.
 D) Farklı pekiştireç türlerinin etkilerini anlamak
 E) Kullanılan pekiştireç türünün değil, pekiştirme işleminin önemli olduğunu göstermek


 Babası Ömer'e sınavdan yüksek not aldığında bilgisayar alma sözünü vermiştir. Ömer sınavdan kötü not almış fakat buna rağmen babası onun moralinin düzelmesi için bilgisayar almıştır. Buna rağmen Ömer sonraki sınavlara da çalışmamış ve düşük not almıştır.
 Bu durum aşağıdakilerden hangisi ile açıklanır?
 A) İstenilen davranışın devamı sürekli pekiştirilmesine bağlıdır.
 B) Bir davranışın devamlılığında pekiştirecin niteliği önemlidir.
 C) Bir davranış öğrenildikten sonra pekiştireç azaltılmalıdır.
 D) Kullanılan pekiştireç öğrencinin ilgi ve ihtiyaçlarına uygun olmalıdır.
 E) Pekiştireç hangi davranışı izlerse o davranışın görülme sıklığı artar
CEZA
 Ceza, organizmaya istemediği bir şeyin verilmesi ya da istediği bir şeyin verilmemesidir. 
 Yani organizmaya olumsuz pekiştirecin verilmesi ya da olumlu pekiştirecin verilmemesi durumudur. 
 Ceza istenmeyen davranışa verilirken olumsuz pekiştireç istenilen davranış ortaya çıktığında ortamdan çekilmektedir. 

 Ceza, yeni ve istenilen davranışların öğretilmesini sağlamaz. 
 Yalnızca önceki öğrenilenlerin bastırılmasını sağlar. 
 Buna karşın eğitimin temel hedefi öğrencilere istendik ve yeni davranışları kazandırmaktır.
 Ceza bir sınıfta sürekli kullanıldığında öğrenciler inatlaşır, saldırganlaşır ve duyarsızlaşırlar. 

 Alternatif tepkiler ödüllendirildiğinde istenmeyen davranışın ortadan kalkması mümkün olabilir. 
 Ceza uygulandığı sürece, istenmeyen davranış baskı altında tutulmakta ancak istenmeyen davranışı gösterme alışkanlığını yok etmemektir 

 Ceza istenmeyen davranışı yok etmez yalnızca baskı altında tutar ve cezanın etkisi yok olunca davranış tekrar ortaya çıkar. 
 Ceza alan öğrenci ne yapması gerektiği (doğru davranışı benimseme) hakkında sonuç çıkarmaz.
 Ceza, bireylere çoğu kez bir davranışı yapmamasını değil, yaptığı taktirde yakalanmamayı öğretir. 
 Fakat ne yapılması gerektiğini öğretmez.

Cezanın Uygulanması İle İlgili Genel İlkeler 
 Cezalandırmaya alternatif en etkili süreç sönmeyi sağlamaktır. Yani istenmeyen davranış bir süre pekiştirilmeyerek sönmesi sağlanır. 
 Cezanın bir diğer alternatifi olumsuz pekiştireci kullanmadır.
 Ceza geciktirilmeden verilmelidir.
 Hangi davranışın ne tür cezayı gerektiren bir suç olduğu önceden belirlenmelidir.
 İstenmeyen davranış gösterilmeden ceza verilmemelidir.
 Ceza korkutmak amacıyla kullanılmamalıdır.
 Ceza bireyin kişiliğine olumsuz etkide bulunacak türde olmamalıdır.
 Ceza yanlış olan davranışa verilmeli, kişiliği hedeflememelidir.
 Ödev, ders çalışma gibi istenilen özellikler, ceza olarak verilmemelidir. 

 Görmezden Gelme (Söndürme): Bazı davranışlar görmezden gelinerek (pekiştirilmeyerek) ortadan kaldırılabilir (söndürülebilir). 
 Ortamı Değiştirme : İstenmeyen davranışa neden olan uyarıcılar ortamdan çekilir. Örneğin; öğrencilerin kopya çekmelerini önlemek için aralıklı oturmalarını sağlamak 
 Bıktırma : Öğrenci yoruluncaya (bıkıncaya) kadar davranışı yapmaya zorlanır. Örneğin; arkadaşlarını sürekli şikayet eden öğrencinin bu davranışını bıkıncaya kadar yapmasını sağlama 
 Ceza Verme : İstenmeyen davranış baskı altına alınır. Ceza öğrenciyi olumlu davranışa yöneltmez. Yalnızca olumsuz davranışı bir süre için (gözetim sürecince) ortadan kaldırır.


 Aşağıdaki ifadelerden hangisinde olumsuz pekiştirme ile ceza arasındaki ilişki yanlış verilmiştir?(KPSS 2004)
 A) Olumsuz pekiştirme davranışın tekrarlanma olasılığını artırırken ceza azaltır.
 B) Olumsuz pekiştirmede ortamdan itici bir uyarıcının çıkması, cezada ise ortama itici bir uyarıcının girmesi söz konusudur.
 C) Olumsuz pekiştirmenin gerçekleşebilmesi için başlangıçta ortamda itici bir uyarıcının bulunması ge­rekliyken cezanın gerçekleşmesi için böyle bir gereklilik yoktur.
 D) Olumsuz pekiştirme istenmedik davranışların, ceza ise istenilen davranışların tekrarlanma olasılığını azaltır.
 E) Olumsuz pekiştirme sadece ortamdan itici bir uyarıcının çıkması ile gerçekleşirken ceza, pekiştirici bir uyarıcının ortamdan çıkmasıyla da gerçekleşebilir. 

 Sınıfta sürekli konuşarak öğretmeninin dikkatini çekmeyi başaran bir öğrencinin aynı yolu kullanarak bu amaca ulaşması engellendiğinde, ilk başlarda, konuşma davranışında bir artma görülür. Bu öğrencinin konuşma davranışında önceleri görülen bu artış aşağıdaki süreçlerin hangisinin başladığım işaret etmektedir? (KPSS 2004)
 A) Sönme B) Ceza C) Sistematik
 D) Duyarsızlaştırma E) Bilinçaltı


 Aşağıdakilerden hangisi cezaya alternatif olarak kullanılması önerilen davranış kontrol tekniğidir?(KPSS 2005)
 A) Karşıt koşullanma 
 B) Davranışı şekillendirme  
 C) Olumsuz pekiştirme
 D) Olumsuz aktarma
 E) Ara verme (time out)


 Ders sırasında sürekli olarak söz alıp dersin akışını bozan Ayhan'ın bu davranışını onun söz alma isteğini görmezden gelerek engellemeye çalışan bir öğretmen, aşağıdaki davranış kontrol tekniklerinden hangisini kullanmaktadır? (KPSS 2004)
 A) Sistematik duyarsızlaştırma
 B) Karşıt koşulama
 C) Olumsuz pekiştirme
 D) Sönmeye tabi tutma
 E) Tepki kazandırma


 Evin en küçük çocuğu olan Neşe, ağlayarak annesine gittiği takdirde onun, istediği bir oyuncağı kardeşlerinden alarak kendisine verdiğini öğrenmiştir. Anaokuluna başladığı ilk günlerde, Neşe arkadaşlarının oynadığı bir oyuncağın kendisine verilmesini istediğinde ağlayarak öğretmenine gitmiş fakat öğretmeni annesinin yaptığım yapmadığı için, zamanla bu davranışı yapmaktan vazgeçmiştir.
 Neşe'nin davranışında zamanla ortaya çıkan bu değişme aşağıdakilerden hangisine örnektir? (KPSS 2003)
 A) Olumsuz pekiştirme
 B) Sistematik duyarsızlaştırma
 C) Sönme
 D) Uyarıcı kontrolü
 E) Kavrama yoluyla öğrenme



 Ünlüsoy ailesi yemek yerken evin köpeği etrafta dolaşarak, yenilenlerden kendisine de verilmesini bekler. Evin çocukları çoğunlukla köpeğin bu davranışını görmezden gelmekle birlikte, dayanamaz ve ara sıra yediklerinden bir parça da ona verirler. Ancak bir gün anneleri evin kirlendiği gerekçesiyle bu duruma çok kızar; çocuklar da bundan sonra sofradayken köpeğe yemek vermezler.
 Bu durumda köpeğin davranışları hakkında aşağıdaki tahminlerden hangisinin doğru çıkma olasılığı en yüksektir? (KPSS 2005)
 A) Köpek yemeği anneden isteyecektir.
 B) Yemek isteme davranışı önce artacak, daha sonra azalıp ortadan kalkacaktır.
 C) Yemek isteme davranışı aynı şiddetle devam edecektir.
 D) Köpek ara sıra yemek isteyecektir.
 E) Yemek isteme davranışı hemen ortadan kalkacaktır. 

 Tuttuğu takımın her maçına giden bir taraftar, takımının sürekli kaybetmesi üzerine, yavaş yavaş maçlara gitmekten vazgeçmiştir.
 Edimsel (operant) koşullanma ilkelerine göre, taraftardaki bu davranışı değişikliği aşağıdakilerden hangisine bir örnektir? (KPSS 2002)
 A) Bağ kurma B) Ayırt etme C) Sönme
 D) Unutma E) Davranışı biçimlendirme

 Anasınıfına yeni başlayan Ayşe ve Zeynep, evlerinde kazandıkları isteklerini ağlayarak yaptırma alışkanlıklarım okulda da devam ettirmektedirler. Ayşe'nin öğretmeni onun ağlamasını sürekli olarak görmezden gelirken, Zeynep'in öğretmeni bazen onun ağlamasını görmezden gelmekte bazen de isteğini yerine getirmektedir. Bu iki çocuğun okulda ağlama davranışının nasıl bir seyir izlemesi beklenir? (KPSS 2002)
 A) İkisinde de, ağlama davranışının devam etmesi
 B) Anasınıfına uyum sağladıklarında, ikisinde de ağlama davranışının ortadan kalkması
 C) İstekleri karşılanmadığı sürece, ikisinde de ağlama davranışının artması
 D) İkisinde de, ağlama davranışının isteklerinin ne olduğuna göre değişiklik göstermesi
 E) Ayşe'nin ağlama davranışı ortadan kalkarken Zeynep'inkinin artması


 Beş yaşındaki bir çocuğun evde ve okuldaki isteklerini ağlayarak yaptırmaya çalışmasından rahatsız olan aile ve öğretmen, bu davranışı görmezden gelerek söndürmeye karar vermişlerdir. Ancak görmezden gelme yöntemi ile çocuğun ağlama davranışında bir artış gözlenmiştir. Bu durum aşağıdakilerden hangisiyle açıklanabilir? (KPSS 2001)
 A) Söndürmede, görmezden gelmenin etkisiz bir yöntem olması
 B) Söndürülecek davranışların şiddetinde, başlangıçta geçici bir artışın görülebilmesi
 C) Söndürülen davranışın kendiliğinden geri gelme olasılığının bulunması
 D) Ev ve okul arasında tutarlılık sağlanmamış olmaması
 E) Ağlama davranışının uzun bir geçmişe sahip olması 

 Sınıfta parmak kaldırmadan söz alan öğrencilerini bu alışkanlıktan vazgeçirmek isteyen bir öğretmenin izleyebileceği en uygun yol aşağıdakilerden hangisidir? (KPSS 2001)
 A) Parmak kaldırarak söz alınması gerektiği kuralını hatırlatma
 B) Parmak kaldırmadan söz alan öğrencileri uyarma
 C) Parmak kaldırmadan söz alan öğrencileri derse almayacağını söyleme
 D) Parmak kaldırmadan söz alan öğrencilere ceza vermek
 E) Parmak kaldırarak söz isteyen öğrencilere söz verme, diğerlerini görmezlikten gelme


 Öğretmenin beğenisini kazanmak için uzun bir süre çeşitli girişimlerde bulunan bir öğrenci, öğretmenin onun hareketlerini bir türlü fark etmemesi üzerine bu girişimlerden vazgeçmiştir.
 Bu öğrencinin girişimlerinden vazgeçmesine, edimsel koşullanmada ne ad verilir? (KPSS 2001)
 A) Birincil pekiştirme 
 B) Sönme C) Olumlu pekiştirme
 D) Olumsuz pekiştirme 
 E) İkincil pekiştirme


 Öğretmeni midesi ağrıdığı için Murat'ı birkaç defa evine göndermiştir. Bir süre sonra öğretmen Murat'ın eve gitmek için mide ağrısını bahane olarak kullandığım fark edince bu kez Murat'ı evine göndermemiştir. Fakat Murat'ın mide ağrısı şikayetinde artma görülmüştür. Murat'ın mide ağrısı şikayetinde artma görülmesi aşağıdakilerden hangisi ile açıklanır?
 A) Pekiştirilmeyerek sönmesi sağlanan davranışların şiddetinde önceleri artma görülür.
 B) Murat'ın mide ağrılarını eve gitmek için bahane olarak kullanması alışkanlık oluşturmuştur.
 C) Öğretmen Murat'a ceza yerine pekiştireç verdiği için davranış süreklilik göstermektedir.
 D) Davranışın değiştirilmesinde uygun pekiştirme tarifelerinden faydalanılamamıştır.
 E) Olumsuz pekiştireç davranışın şiddetini etkilemiştir.


 İstenmeyen davranışları ortadan kaldırmada en etkili yol aşağıdakilerden hangisidir?
 A) Olumlu pekiştireç kullanma
 B) Olumsuz pekiştireç kullanma
 C) Ceza verme
 D) Görmezden gelerek sönmeyi sağlama
 E) Doğru davranışı gösterme 

 3 yaşındaki Ayşe evde temizlik işlerini yapan annesinin dikkatini çekmek için ağlamaya başlamıştır: Anne bu durumda yaptığı işi bırakarak çocuğu ile ilgilenmeye başlamıştır. Çocuğun benzer durumlarda bundan sonra yapacağı davranış aşağıdakilerden hangisidir?
 A) Annesinin işinin bitmesini bekleme
 B) Çocuğun ağlayarak ilgi çekme isteği devam eder.
 C) Çocuk annesinin yaptıklarına dikkat eder
 D) Çocuk kendi kendine oyalanmanın yolunu bulur
 E) Annesinin dikkatini başka hareketlerle çekmeye çalışır


 Bankada sıra bekleyen bir genç arkasına gelen yaşlılara yerini vermektedir. Yaşlılar gence teşekkür etmeden sıranın önüne geçerek işlerini görmektedirler. Bu durumda gencin ileride ki olası davranışı ne olabilir?
 A) Sıranın olmadığı zamanlarda bankaya gitme
 B) Gencin sırasını yaşlılara verme davranışı ortadan kalkar
 C) Yaşlı insanların teşekkür etme olasılığı artar
 D) Yaşlı insanlar için yeni bir sıra düzeni oluşturulur
 E) Gencin işlemlerini bankadan yapma davranışı ortadan kalkar. 

 8 yaşındaki Fatih'e annesi çarşıya alışverişe çıktığında kendisi ile gelmesi için dondurma alacağını söyler. Fatih‘te dondurmayı elde etmek için annesi ile alışverişe gider. Fatih'in gelecekte benzer durumlarda davranışı ne olur?
 A) Fatih'in dondurma istemesi
 B) Fatih'in annesi ile gitmemesi
 C) Fatih'in başka şeyleri de istemesi
 D) Fatih'in karşılıksız gitmesi
 E) Fatih'in cezalandırılması


 Sınıf içinde herhangi bir problemle karşılaşan bir öğretmen problemin çözümü için öncelikle aşağıdakilerin hangisin yapabilirse ilerleme kaydetmiş olur? (KPSS 2004)
 A)Dikkati başka uyaranlara yöneltebilirse
 B) Sınıf kurallarını yazılı olarak ilan etme
 C) Nedeni belirler ya da teşhis edebilirse
 D) Problemin çözümünde okul yöneticileriyle işbirliği içinde çalışabilirce
 E) Ortaya çıkardığı olumsuz sonuçların üzerinde durmazsa


 Dikkatsizlik, saldırganlık ve yalan söyleme gibi istenmeyen davranışların yaygın olduğu bir sınıfta öğretmenin yapacağı ilk iş aşağıdakilerden hangisidir? (KPSS 2002)
 A) Sorunun üzerinde durmaktan kaçınmak
 B) Sorunlu öğrencileri uyarmak
 C) Uygun olmayan davranışları yasaklamak
 D) Okul yönetiminden duruma el koymasını istemek
 E) Sorunun kaynağını doğru olarak belirlemeye çalışmak


 Sınıf içinde bir problemle karşılaşan öğretmenin yapması gereken ilk iş aşağıdakilerden hangisidir?(KPSS 2001)
 A) Rehberlik servisine göndermek
 B) Problemi, belirtileriyle saptamak
 C) Çözüm yollarını araştırmak
 D) Okul idaresine haber vermek
 E) Öğrenci velisini çağırmak

Davranışçı Kuramın(Edimsel Koşullanmanın) Temel Kavramları
 KademeliYaklaştırma –Biçimlendirme (Şekillendirme)
 Öğrenene konu zor ve karmaşık gelebilir.
 Bu nedenle davranışlar, alt düzey basamaklara ayrılarak her alt basamak pekiştirilerek davranışın tamamı öğretilir.
 Biçimlendirme kademeli yaklaştırma yoluyla yapılır.


 Aç b

0
0
cepkpss.blogcu.com, google artı

Aradığınızı bulamadıysanız Aşağıdaki çubuğa aramak istediğiniz kelimeyi yazın.. .

Arama Motoru Yükleniyor..

Yorum yaz egitimhaaneİçerik hakkındaki görüşleriniz ve istekleriniz için aşağıdaki yorum formunu kullanabilirsiniz.

Yorum yapabilmek için Facebook, Hotmail veya Yahoo hesabınızdan giriş yapmış olmanız gerekir..